Kim był Molinari i jaki miał wpływ na życie Wokulskiego?

Molinari to epizodyczny włoski skrzypek z „Lalki” Bolesława Prusa. Jego obecność uruchamia zazdrość Wokulskiego, ale przede wszystkim pokazuje mu płytkość Izabeli Łęckiej i pustkę świata arystokratycznych salonów.

Kim był Molinari?

Molinari uchodził w Warszawie za wielkiego artystę. Arystokracja zachwycała się jego zagranicznym pochodzeniem, sławą i rzekomym geniuszem. Bardziej krytyczni obserwatorzy dostrzegali jednak, że jego talent był co najwyżej przeciętny. Spreparowany album, w którym znalazły się wyłącznie pochlebne recenzje, pomagał mu podtrzymywać korzystną opinię.

Prus przedstawia go jako salonowego celebrytę – człowieka przyzwyczajonego do podziwu, a zarazem aroganckiego, skąpego, kłamliwego i zainteresowanego przede wszystkim kobietami. Molinari nie jest więc ważny jako samodzielny bohater fabuły. Pełni funkcję literackiego narzędzia, które pozwala obnażyć mechanizmy rządzące arystokratycznym środowiskiem. Liczy się nie rzeczywista wartość artysty, lecz moda, opinia otoczenia i zachwyt nad wszystkim, co zagraniczne.

Dlaczego Wokulski widział w nim Starskiego?

Podczas rautu u państwa Rzeżuchowskich Wokulski dostrzega fizyczne podobieństwo Molinariego do Kazimierza Starskiego. Obaj mają niewielkie bokobrody, małe wąsiki i wyraz znużenia, kojarzony z mężczyznami cieszącymi się powodzeniem u kobiet. Ważniejsze od wyglądu jest jednak podobieństwo charakterów.

W oczach Wokulskiego Molinari i Starski reprezentują ten sam typ człowieka: próżnego uwodziciela, który korzysta z zainteresowania kobiet i nie musi zdobywać ich szacunkiem ani uczciwością. Skrzypek staje się dla kupca niemal lustrzanym odbiciem Starskiego. Dlatego jego obecność budzi w Wokulskim szczególną niechęć.

Najbardziej irytujące cechy Molinariego można ująć w kilku punktach:

• Podobieństwo do Starskiego – zarówno fizyczne, jak i charakterologiczne, związane z lekkomyślnością oraz powodzeniem u kobiet.
• Arogancja – skrzypek zachowuje się jak „półbożek” łaskawie przyjmujący hołdy swoich wielbicieli.
• Kłamliwość – album z samymi pochlebnymi recenzjami tworzy fałszywy obraz jego talentu.
• Skąpstwo – służba opisuje go jako człowieka niechętnie dzielącego się pieniędzmi.
• Kobieciarstwo – Molinari potrafi adorować kilka kobiet podczas jednego wieczoru, a Izabelę uwodzi nawet na oczach Wokulskiego.

Dla Wokulskiego taki człowiek jest uosobieniem arystokratycznego snobizmu. Skrzypek otrzymuje podziw nie dlatego, że rzeczywiście przedstawia wysoką wartość, ale dlatego, że salon uznał go za modnego i wyjątkowego. Kiedy po występie u Rzeżuchowskich arystokraci zmieniają zdanie i zaczynają nazywać go miernym artystą, ujawnia się chwiejność ich sądów. Ten sam człowiek najpierw jest geniuszem, a później – niemal z dnia na dzień – staje się pospolitym grajkiem.

Jaki wpływ Molinari miał na życie Wokulskiego?

Fascynacja Izabeli skrzypkiem boleśnie uderza w Wokulskiego. Łęcka traktuje Molinariego jak wielkiego artystę, chociaż nie zna jego rzeczywistych umiejętności. Jej zachwyt wynika przede wszystkim z reputacji Włocha i opinii arystokratycznego otoczenia. Wokulski rozumie, że Izabela nie ocenia ludzi samodzielnie. Podąża za modą i przejmuje zachwyty innych.

To odkrycie podważa idealny obraz Izabeli, który Wokulski stworzył we własnej wyobraźni. Do tej pory widział w niej niemal anielską kobietę, wartą największych poświęceń. Tymczasem obserwuje, jak z zachwytem zwraca się ku miernemu skrzypkowi, ignorując jego samego. W jednej ze scen Izabela i Molinari przechodzą obok Wokulskiego tak pochłonięci sobą, że nawet go nie zauważają. Dla zakochanego kupca jest to upokarzające zderzenie marzenia z rzeczywistością.

Wokulski posuwa się nawet do opłacenia klakierów i prezentów dla Molinariego, ponieważ chce sprawić przyjemność Izabeli. To ważny znak jego podporządkowania uczuciu. Wydaje pieniądze i wykorzystuje własne wpływy nie po to, by rozwijać interesy, lecz by podtrzymać zachwyt kobiety, która sama nie potrafi rozpoznać autentycznej wartości.

Molinari nie powoduje samodzielnie ostatecznej klęski Wokulskiego. Jest raczej jednym z momentów narastającego rozczarowania. Dzięki niemu bohater zaczyna rozumieć, że Izabela kocha nie konkretnego człowieka, lecz własne wyobrażenia o pięknie, sławie i wyższości klasowej. Późniejsze wydarzenia ze Starskim tylko potwierdzą tę diagnozę.

Molinari jest więc dla Wokulskiego symbolem fałszywego blasku arystokracji. Pokazuje, że w salonach można być podziwianym mimo miernego talentu, złego charakteru i braku moralnych zasad. Jego epizod pomaga Wokulskiemu dostrzec, że Izabela nie jest idealną ukochaną, lecz osobą niedojrzałą, podatną na cudze opinie i przywiązaną do powierzchownych pozorów.